Je luxmeter of je telefoon meet lux — je plant heeft iets aan PPFD. Kies het type kweeklamp en lees de waarde meteen af. Gratis en zonder registratie.
De omrekenfactor hangt af van het spectrum, en daarom is het type lamp hier het beslissende gegeven. Dezelfde stand op de luxmeter betekent onder HPS een ander aantal fotonen dan onder led.
Dit is een benadering — een quantumsensor blijft nauwkeuriger.
| Type lamp | Deel de lux door |
|---|---|
| LED Full Spectrum | ÷ 67 |
| HPS | ÷ 82 |
| CMH / LEC | ÷ 62 |
| CFL | ÷ 75 |
| T5 | ÷ 72 |
Deze rekenmachines geven je richtwaarden om zelf mee te werken. Ze vervangen geen meting ter plaatse en geen deskundig advies — alle gegevens zonder garantie.
Lux meet de helderheid zoals het menselijk oog die ziet. Onze ogen zijn erg gevoelig voor groen en registreren rood en blauw nauwelijks — precies de twee gebieden waar de plant het meest mee werkt. Daardoor weegt een luxmeter het licht verkeerd op het moment dat je wilt weten wat er echt bij je kweek aankomt.
PPFD (photosynthetic photon flux density) telt daarentegen de lichtdeeltjes die per seconde op een vierkante meter vallen — en alleen die in het fotosynthetisch bruikbare gebied van 400 tot 700 nanometer. Het wordt uitgedrukt in µmol/m²/s. Dat is de eenheid waarin kweeklampen en lichtplannen spreken.
Er bestaat geen universele omrekenfactor van lux naar PPFD: het hangt ervan af hoe het licht over de golflengtes verdeeld is. Een natriumlamp straalt sterk in het geel-oranje, waar het oog gevoelig is, en levert dus veel lux per foton — de factor valt hoog uit. Een full-spectrum led verdeelt het licht breder en levert bij dezelfde luxstand meer bruikbare fotonen.
Daarom geeft de tabel per type lamp een eigen waarde. Kies je de verkeerde, dan zit je er zomaar twintig procent naast — het verschil tussen genoeg licht en te weinig.
De factoren zijn benaderingen voor gangbare lampen en lopen ook binnen hetzelfde type flink uiteen. Voor full-spectrum led worden waarden tussen ÷54 en ÷69 genoemd, afhankelijk van het model; de 67 die hier staat zit aan de voorzichtige kant. Ook „CMH" is niet één ding: de agro-variant van 3100 K komt rond ÷59 uit en een lamp van 4200 K rond ÷65. De 62 die wij gebruiken ligt daartussen.
In de praktijk betekent dat: de gegevens van de fabrikant winnen het van elke vuistregel. Veel fabrikanten publiceren PPFD-kaarten of spectrumcurves van hun eigen modellen — heb je die, gebruik ze dan in plaats van de tabelwaarde. Deze rekenmachine is er voor wie ze niet heeft.
Een luxmeter kost weinig en meet de helderheid voor het menselijk oog. Met de juiste factor geeft die je een bruikbare schatting — genoeg om de hoogte van je lamp af te stellen en om te zien waar de intensiteit naar de randen toe wegzakt.
Een PAR- of quantumsensor meet de fotonen rechtstreeks en heeft helemaal geen omrekenfactor nodig. Hij kost een veelvoud, maar het is de enige methode die bij elk spectrum standhoudt. Wil je lampen van verschillend type met elkaar vergelijken, dan zijn er weinig alternatieven — en dat is precies waar elke omrekenfactor het laat afweten.
Nog iets over CO₂: de PPFD verhogen loont alleen zolang de plant ook genoeg koolstofdioxide krijgt. Zonder verrijking ligt het plafond rond 900 µmol/m²/s — daarboven verhoogt meer licht de oogst niet meer, alleen de energierekening.
Meet op tophoogte, niet op de bodem en niet tegen de lamp aan. Houd de sensor horizontaal, met het meetvlak naar het licht toe — schuin gehouden meet je altijd te laag.
Neem meerdere punten: in het midden onder de lamp en op de hoeken van het verlichte oppervlak. De terugval naar de randen is bij vrijwel elke lamp fors, en één meting in het midden suggereert een gelijkmatigheid die er niet is. En ga opzij: je eigen schaduw vervalst de meting.
Heb je de PPFD-waarde eenmaal, dan is de volgende stap het dagtotaal: pas samen met de belichtingsduur zegt het hoeveel licht je plant echt krijgt. Dat is precies wat de PPFD-naar-DLI-rekenmachine uitrekent — inclusief het aantal uren dat achter elke richtwaarde zit.
Je deelt de luxmeting door een factor die van het type lamp afhangt: ongeveer 67 voor full-spectrum led, 82 voor HPS, 62 voor CMH/LEC, 75 voor CFL en 72 voor T5. Voorbeeld: 40.000 lux onder een led geeft ongeveer 597 µmol/m²/s.
Zo wordt de vraag vaak gesteld, maar lux is de verkeerde eenheid: die weegt het licht naar het menselijk oog, niet naar de plant. Als orde van grootte: 40.000 lux onder een full-spectrum led komt neer op ongeveer 597 µmol/m²/s, een redelijke waarde voor de bloei. Het klopt beter om naar PPFD te kijken en niet naar lux, want dezelfde luxwaarde betekent onder een andere lamp iets anders.
Omdat lux de helderheid weegt naar de gevoeligheid van het menselijk oog, terwijl PPFD de fotonen telt in het gebied van 400 tot 700 nm. Hoe die twee zich tot elkaar verhouden hangt af van het spectrum van de lamp — en dat van een HPS lijkt in niets op dat van een led. Ook binnen hetzelfde type lopen de waarden uiteen: full-spectrum led gaat van ÷54 tot ÷69, afhankelijk van het model.
In principe wel, maar alleen als ruwe indicatie. De lichtsensoren in smartphones zijn niet gekalibreerd en de metingen verschillen flink per toestel; twee telefoons op dezelfde plek kunnen ver uit elkaar liggen. Voor een globaal beeld voldoet het, voor het nauwkeurig afstellen van de lamphoogte is een luxmeter of quantumsensor beter.
In de praktijk nauwkeurig genoeg om de lamphoogte en de dekking te beoordelen — maar het blijft een schatting. Heb je spectrumgegevens of een PPFD-kaart van je lamp, gebruik die dan. En wil je verschillende lamptypes onderling vergelijken, dan heb je een PAR-sensor nodig: zover reikt geen enkele omrekenfactor.
Als richtlijn: zaailingen en stekken rond 200–400 µmol/m²/s, vegetatieve groei ongeveer 400–600 en bloei rond 600–900. Hogere waarden lonen alleen met toegevoegde CO₂. Dat de dekking over het hele oppervlak gelijkmatig is, telt zwaarder dan de piek die je in het midden meet.
PPFD is een momentopname: hoeveel licht er op dit moment binnenkomt. DLI (daily light integral, ook wel dagelijkse lichtsom) telt die hoeveelheid op over de hele belichtingsduur van de dag en wordt uitgedrukt in mol/m²/dag. Wat voor de plant uiteindelijk telt is het dagtotaal, niet de momentwaarde. Je rekent het in beide richtingen om in de PPFD-naar-DLI-rekenmachine.
Ja. Deze rekenmachine gebruikt dezelfde omrekenfactoren als de lux-naar-PPFD-rekenmachine in de CRIS-app. Daar staat hij naast het kweekdagboek, zodat gemeten waarden meteen bij de juiste dagboekregel belanden.
Lux → PPFD, VPD, DLI, pH, EC en meer — in de CRIS-app, naast je kweekdagboek, volledig offline en zonder account.