Κεφάλαιο 6 από 6
Τέσσερις μήνες δουλειάς κρίνονται σε δύο εβδομάδες. Το κόψιμο γίνεται γρήγορα — αυτό που έρχεται μετά κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε ένα καλό αποτέλεσμα και σε ένα που μυρίζει σανό.
Μια προγραμματισμένη ημερομηνία συγκομιδής είναι μια καλή προσέγγιση, τίποτα παραπάνω. Αν θα κόψετε πραγματικά το αποφασίζει το φυτό — και το δείχνει σε δύο σημεία.
Οι στύλοι είναι το χοντρό σήμα: όσο οι λευκές τρίχες συνεχίζουν να βγαίνουν φρέσκες από τους ανθούς, είναι νωρίς. Όταν οι περισσότερες έχουν μαζευτεί και γίνει πορτοκαλί ή καφέ, η στιγμή πλησιάζει. Αυτό μόνο του δεν αρκεί — οι στύλοι αποχρωματίζονται και από άγγιγμα ή ξηρό αέρα.
Τα τριχώματα είναι το ακριβές σήμα. Είναι τα μικροσκοπικά κεφαλάκια ρητίνης στους ανθούς και στα μικρά φύλλα ανάμεσά τους. Με έναν φακό ή ένα μικροσκόπιο τσέπης ξεχωρίζουν τρεις καταστάσεις: διάφανα (νωρίς), γαλακτώδη και θολά (το συνηθισμένο εύρος) και κεχριμπαρένια (πιο προχωρημένα).
Οι περισσότεροι κόβουν όταν ο όγκος είναι γαλακτώδης και κάποια αρχίζουν να γίνονται κεχριμπαρένια. Το σημαντικό είναι να κοιτάτε σε πολλά σημεία: πάνω ωριμάζει πιο γρήγορα απ’ ό,τι κάτω, και τα μικρά φύλλα ωριμάζουν διαφορετικά από τους ίδιους τους ανθούς.
Τις τελευταίες μέρες δίνεται μόνο νερό — γι’ αυτό μιλά το προηγούμενο κεφάλαιο.
Είναι επίσης διαδεδομένο να αφήνετε το φυτό στο σκοτάδι μία ή δύο μέρες πριν από το κόψιμο και να μην ποτίζετε τη μέρα της συγκομιδής. Και τα δύο είναι αβλαβή, χωρίς συζήτηση· ότι χρησιμεύουν σε κάτι, όχι. Αν θέλετε να τα δοκιμάσετε, καταγράψτε το — αλλιώς καταλήγετε με δύο αλλαγές και κανένα συμπέρασμα.
Υπάρχουν δύο δρόμοι. Ολόκληρο το φυτό: κόβεται ο κύριος βλαστός και κρεμιέται όλο το φυτό μαζί. Στεγνώνει πιο αργά και πιο ομοιόμορφα, επειδή ο βλαστός κρατά υγρασία — το πλεονέκτημα όταν ο αέρας του δωματίου τείνει να είναι ξηρός.
Μεμονωμένα κλαδιά: πιάνουν λιγότερο χώρο, στεγνώνουν πιο γρήγορα και αξιολογούνται ένα ένα. Ο δρόμος όταν έχετε μόνο μικρό χώρο στεγνώματος.
Κόβετε με καθαρό, κοφτερό ψαλίδι. Η ρητίνη κολλά αμέσως και στομώνει την κόψη — ένα πανί και λίγο οινόπνευμα δίπλα σας γλιτώνουν πολλή ταλαιπωρία.
Τα μεγάλα φύλλα φεύγουν σε κάθε περίπτωση. Η ερώτηση είναι πότε έρχεται η σειρά των μικρών που βγαίνουν από τους ανθούς.
Τα υπόλοιπα συνοψίζονται σε έναν μόνο κανόνα: πρέπει να κρατήσει περίπου δέκα έως δεκατέσσερις μέρες. Ό,τι είναι έτοιμο σε τρεις μέρες μυρίζει σανό — οι ουσίες που δίνουν άρωμα και γεύση είναι πτητικές και χάνονται με πολύ ζεστό ή πολύ ξηρό αέρα.
Χρειάζεται ένας σκοτεινός χώρος με μέτρια θερμοκρασία, μέτρια υγρασία και λίγη κίνηση αέρα. Κανένας ανεμιστήρας στραμμένος κατευθείαν στο υλικό — στεγνώνει το εξωτερικό ενώ μέσα μένει υγρό.
Η πολλή υγρασία είναι ο άλλος κίνδυνος: αν ο αέρας είναι στάσιμος και πολύ υγρός, εμφανίζεται μούχλα ακριβώς όταν όλα έμοιαζαν τελειωμένα.
Το μόνο αξιόπιστο τεστ είναι ένα λεπτό κλαδάκι: αν σπάσει με ακουστό τρίξιμο, είναι. Αν μόνο λυγίσει, χρειάζεται κι άλλο χρόνο.
Οι ανθοί είναι τότε στεγνοί απ’ έξω, αλλά δεν θρυμματίζονται. Ένα υπόλοιπο υγρασίας μέσα είναι το επιθυμητό — είναι η βάση του επόμενου βήματος.
Μετά το στέγνωμα, το υλικό είναι τελειωμένο, αλλά όχι ακόμη καλό. Με την ωρίμανση (curing), η υγρασία που απομένει μοιράζεται ομοιόμορφα και διασπώνται υπολείμματα του μεταβολισμού του φυτού. Αυτό είναι το βήμα που εξαφανίζει την επίγευση χόρτου.
Για τον σκοπό αυτό το υλικό μπαίνει σε βάζα που κλείνουν αεροστεγώς και ανοίγουν για λίγο κάθε μέρα, για να βγει ο υγρός αέρας. Τις πρώτες μέρες πιο συχνά, μετά πιο αραιά. Αν στο άνοιγμα μυρίζει έντονα ή μούχλα, ήταν ακόμη πολύ υγρό — τότε ξανά στον αέρα.
Μετά από περίπου δύο εβδομάδες φτάνει η πιο καθαρή διαφορά, και με αυτό ο κύκλος κλείνει.
Το υλικό αμέσως μετά το κόψιμο είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος νερό. Από το φρέσκο βάρος μένει περίπου από το ένα πέμπτο έως το ένα τέταρτο — δεν είναι κακό νέο, είναι το φυσιολογικό, και είναι ο λόγος που τα νούμερα σε φρέσκο λένε τόσο λίγα.
Αν θέλετε να εκτιμήσετε από πριν τι θα δώσει ένας κύκλος, ο υπολογισμός γίνεται έτσι κι αλλιώς σε ξερό: ο υπολογιστής απόδοσης ξεκινά από την επιφάνεια και την ποσότητα φωτός και δίνει ένα εύρος αντί για έναν ευσεβή πόθο.
Ο κύκλος τελείωσε — και ακριβώς εδώ γεννιέται η αξία για τον επόμενο. Τέσσερα στοιχεία: τη μέρα του κοψίματος, την κατάσταση των τριχωμάτων εκείνη τη στιγμή, τη διάρκεια του στεγνώματος σε μέρες και το ξερό βάρος.
Από την απόσταση ανάμεσα στην αρχή της ανθοφορίας και το κόψιμο βγαίνει ο πραγματικός χρόνος ανθοφορίας της ποικιλίας σας στις δικές σας συνθήκες — ό,τι γράφει η συσκευασία είναι μόνο προσανατολισμός. Στον επόμενο κύκλο σχεδιάζετε με αυτόν με ακρίβεια ημέρας, αντί για δύο εβδομάδων.
Από τα τριχώματα, όχι από το ημερολόγιο: στην πλειονότητα γαλακτώδη και θολά, με κάποια κεχριμπαρένια. Οι πορτοκαλί στύλοι είναι μόνο μια χοντρική ένδειξη. Ελέγξτε σε πολλά σημεία: πάνω ωριμάζει πιο γρήγορα απ’ ό,τι κάτω. Την κατά προσέγγιση ημερομηνία τη σχεδιάζει ο υπολογιστής ημερομηνίας συγκομιδής.
Περίπου δέκα έως δεκατέσσερις μέρες. Πιο γρήγορα δεν είναι εξοικονόμηση χρόνου, είναι απώλεια ποιότητας: οι πτητικές ουσίες που δίνουν άρωμα και γεύση φεύγουν με πολύ ζεστό ή πολύ ξηρό αέρα.
Ολόκληρο στεγνώνει πιο αργά και πιο ομοιόμορφα, επειδή ο βλαστός κρατά υγρασία — καλό όταν ο αέρας του δωματίου είναι ξηρός. Τα μεμονωμένα κλαδιά πιάνουν λιγότερο χώρο και στεγνώνουν νωρίτερα. Λειτουργούν και οι δύο τρόποι· αποφασίζουν οι συνθήκες του χώρου.
Αμέσως μετά το κόψιμο είναι πιο βολικό, επειδή όλα είναι μαλακά — αλλά μετά στεγνώνει πιο γρήγορα. Μετά το στέγνωμα, τα φύλλα που μένουν φρενάρουν την έξοδο της υγρασίας, κάτι που βοηθά σε ξηρά δωμάτια. Η δουλειά είναι τότε, βέβαια, πιο κουραστική.
Από το τεστ του τριξίματος: ένα λεπτό κλαδάκι σπάει με ακουστό κρακ. Αν μόνο λυγίσει, θέλει κι άλλο χρόνο. Οι ανθοί είναι στεγνοί απ’ έξω αλλά δεν θρυμματίζονται — ένα υπόλοιπο υγρασίας μέσα είναι το επιθυμητό.
Το στέγνωμα αφαιρεί το μεγαλύτερο μέρος του νερού και κρατά μία με δύο εβδομάδες. Η ωρίμανση έρχεται μετά: σε κλειστά βάζα, η υγρασία που απομένει μοιράζεται ομοιόμορφα και διασπώνται υπολείμματα του μεταβολισμού του φυτού. Αυτό είναι το βήμα κατά της επίγευσης χόρτου.
Όχι. Στεγνώνει το εξωτερικό ενώ μέσα μένει υγρό — και ακριβώς εκεί εμφανίζεται μετά η μούχλα. Ήπια κίνηση αέρα στο δωμάτιο, ναι· άμεσο ρεύμα, όχι.
Περίπου από το ένα πέμπτο έως το ένα τέταρτο: το φρέσκο υλικό είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος νερό. Γι’ αυτό τα νούμερα σε φρέσκο λένε τόσο λίγα. Μια ρεαλιστική εκτίμηση από πριν σας δίνει ο υπολογιστής απόδοσης.
Είναι διαδεδομένο, αποδεδειγμένο όχι. Αβλαβές, αυτό ναι. Αν το δοκιμάσετε, μην αλλάξετε κάτι άλλο ταυτόχρονα — αλλιώς καταλήγετε με δύο αλλαγές και κανένα συμπέρασμα.
Ξανά στον αέρα. Μια έντονη μυρωδιά ή μυρωδιά μούχλας στο άνοιγμα σημαίνει ότι έμεινε πολλή υγρασία στο υλικό. Αυτή είναι η στιγμή που μπορούν ακόμη να χαθούν εβδομάδες δουλειάς — γι’ αυτό, τις πρώτες μέρες, ανοίγετε πιο συχνά.
Μέρα κοψίματος, κατάσταση τριχωμάτων, διάρκεια στεγνώματος, ξερό βάρος: το CRIS κρατά όλο τον κύκλο — offline και χωρίς λογαριασμό. Την επόμενη φορά σχεδιάζετε με ακρίβεια ημέρας, αντί για δύο εβδομάδων.